ถ้าให้เลือก top 5 concerto สำหรับ clarinet ที่ชอบที่สุด หนึ่งในนั้นก็คงจะต้องมี Clarinet Concerto No. 1 in F minor, Op. 73 ของ Carl Maria von Weber อยู่ด้วยอย่างแน่นอน เพลงนี้มีความสำคัญอย่างไรกับนัก clarinet บ้าง เดี๋ยวจะเหลาาาาให้ฟัง
ก่อนอื่นก็ขอเกริ่นถึงช่วงต้นของศตวรรษที่ 19 กันก่อน ซึ่งในช่วงเวลานั้นจัดว่าเป็นยุคทองของ clarinet ยุคหนึ่งเลยก็ว่าได้
ด้วยปัจจัยหลายๆ ด้าน ไม่ว่าจะเป็นในด้านการพัฒนาตัวเครื่องดนตรี ที่ช่วยให้ผู้เล่นสามารถเล่นท่วงทำนองที่มีความยากต่างๆ ในทางเทคนิคได้อย่างสะดวกสบายขึ้น รวมไปถึงการที่มีนัก clarinet ยอดฝีมืออยู่พร้อมกันหลายท่านในยุคนั้น เช่น Bernhard Crusell, Johann Simon Hermstedt รวมไปถึงสองพ่อลูก Heinrich และ Carl Baermann เป็นต้น
จากที่กล่าวมาเป็นผลให้ในยุคนี้ มีการผลิตผลงานเดี่ยวสำหรับ clarinet ประชันกับวง orchestra เกิดขึ้นอย่างมากมายทีเดียวเชียว
Carl Maria von Weber (1786–1826) เป็นนักประพันธ์เพลงชาวเยอรมัน และเป็นหนึ่งในผู้บุกเบิกดนตรีสไตล์ยุคโรแมนติกในเวลาต่อมา ก็เป็นหนึ่งในนักประพันธ์ที่สร้างสรรค์ผลงานให้กับ clarinet ไว้อย่างมากมาย
Weber ได้รู้จักเกี่ยวกับเจ้าเครื่องดนตรีปี่ดำลิ้นเดี่ยวตัวนี้มากขึ้น หลังจากที่เขาได้พบกับ Baermann คนพ่อ ซึ่งทั้งสองคนก็ได้ทำงานร่วมกันในหลากหลายโอกาส ไม่ว่าจะเป็นการทัวร์คอนเสิร์ต เช่นเดียวกับการให้คำแนะนำในด้านต่างๆ แก่ Weber ในการประพันธ์บทเพลงสำหรับ clarinet
เรียกได้ว่านัก clarinet ทั้งหลาย ควรจะไปกราบบูชาถวายลิ้นแก่เจ้าพ่อ Baermann ที่ทำให้พวกเรามีบทเพลงดีๆ เล่นกันจนถึงทุกวันนี้
บทเพลงแรกที่ Weber แต่งให้ clarinet ก็คือ Concertino in E-flat Major, Op. 26 ในปี ค.ศ. 1811 ในการแสดงครั้งแรกที่วังในเมืองมิวนิค หนึ่งในผู้ชมเวลานั้นก็คือกษัตริย์ Maximilian ที่ 1 แห่งบาวาเรีย
ท่านทรงโปรดปรานในผลงานของ Weber และฝีมือการบรรเลงของ Baermann เป็นอย่างมาก ถึงขนาดได้ทำการว่าจ้างให้ Weber แต่ง concerto สำหรับ clarinet เพิ่มขึ้นมาอีกสองบท
แน่นอนว่าหนึ่งในนั้นก็คือ Concerto No. 1 บทนี้ ส่วนอีกบทหนึ่งก็คือ Concerto No. 2 in E-flat Major, Op. 74
หลังจากที่ Concertino และ concerto สองบทนี้ได้ถือกำเนิดขึ้น ก็ฮอทฮิตติดชาร์ต เป็นเพลงเก่งที่นัก clarinet ทุกคนต้องเรียนรู้ รวมไปถึงเป็นเพลงบังคับในการสอบเข้าโรงเรียนและวงต่างๆ ตลอดจนการแข่งขันต่างๆ มาจนถึงทุกวันนี้นั่นเอง
ที่เล่ามายาวเฟื้อยจนถึงตอนนี้ ประเด็นหลักจริงๆ ก็คืออยากจะเชิญชวนทุกคน ให้ไปชมการบรรเลงสดของ Clarinet Concerto No. 1 บทนี้ โดย อ.ดร. Yos Vaneesorn (อาจารย์สุดเฟี้ยวของผมนั่นเอง) ที่จะเดี่ยวเพลงนี้ร่วมกับวง Royal Bangkok Symphony Orchestra ภายใต้การอำนวยเพลงของ อ.ดร. Vanich Potavanich ศิลปินศิลปาธร
ซึ่งการแสดงจะมีขึ้นในวันพฤหัสบดีที่ 3 กันยายน เวลา 19.30 น. ณ หอประชุมเล็ก ศูนย์วัฒนธรรมแห่งประเทศไทย (อย่าลืมสำรองที่นั่งล่วงหน้านะ)
จะว่าไปแล้ว...พอมานึกๆ ย้อนดู จริงๆ แล้ว concerto บทนี้เป็นเพลงแรก ที่ผมได้ฟังการแสดงสดสำหรับ clarinet กับวง orchestra
แต่ที่มันมากไปกว่านั้นก็คืออออออ!
ผู้แสดงเดี่ยวในตอนนั้นก็ไม่ใช่ใครที่ไหน อ.ยศ นั่นเองงง ส่วนวงที่เล่นในตอนนั้นคือวงดุริยางค์กรมศิลปากร แน่นอนว่าผู้อำนวยเพลงก็คือ อ.ดร.โป นี่แหละ อะไรมันจะบังเอิญขนาดนั้น....
ซึ่งคอนเสิร์ตนั้นเป็นครั้งแรกเลย ที่ผมได้รู้จักและได้ฟัง อ.ยศ เล่นเดี่ยวกับวง หลังจากนั้นถึงได้โชคดีมีโอกาสเรียนเพิ่มเติมกับ อ.ยศ ที่โรงเรียนดนตรีมีฟ้า ก่อนที่อาจารย์จะหนีไปเรียนต่อ
จนกระทั่งอาจารย์กลับมา ผมถึงได้มีโอกาสดูดความรู้อีกครั้ง สมัยเรียน ป.ตรี ที่ศิลปกรรม จุฬาฯ
จริงๆ แล้วจะบอกว่าคอนเสิร์ตนั้น ได้สร้างแรงบันดาลใจให้เลือกเส้นทางสายนี้เลยก็ว่าได้ (ระลึกความหลัง พิมพ์ไปน้ำตาไหลไป TT)
ปิดท้าย อย่าลืมฟังอีกสองเพลงในโปรแกรม โดย Louis Spohr และ Felix Mendelssohn ซึ่งเป็นการจัดโปรแกรมที่น่าสนใจมาก
เพราะทั้ง Spohr และ Mendelssohn ก็มีความรู้จักมักจี่กับยอดฝีมือชาวปี่ดำในยุคนั้นเช่นกัน โดย Spohr เขียน concerto ไว้จำนวนหนึ่งให้ Hermstedt เล่น ในขณะที่ Mendelssohn ก็สนิทกับพ่อลูก Baermann เป็นอย่างดี และชื่นชอบคนพ่อมาก ถึงกับได้กล่าวไว้ว่า Heinrich เป็นหนึ่งในนักดนตรีที่ดีที่สุดที่เขาเคยพบมาเลย
นั่นแหละครับ อย่าลืมไปรับชมและรับฟังกันนะครับ
เกร็ดเล็กเกร็ดน้อย
ในปี ค.ศ. 1811 หรือ พ.ศ. 2354 มีเหตุการณ์สำคัญๆ ดังนี้
- มีการจัดพระราชพิธีถวายพระเพลิงพระบรมศพ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช
- มีการออกพระราชกำหนดห้ามสูบและซื้อขายฝิ่น
- เป็นปีเกิดของแฝดสยาม อิน-จัน
- ประเทศเวเนซุเอลาประกาศเอกราชจากสเปน